سیدیونس استروشنی

بعد از حدود یک سال بحث و گفتگو و تبادل نظر میان نمایندگان چهار گروه مخالف حکومت کنونی تاجیکستان یعنی انجمن آزاداندیشان تاجیک، جنبش اصلاحات و رشد تاجیکستان، انجمن مهاجرین آسیای مرکزی در اتحادیۀ اروپا و حزب نهضت اسلامی تاجیکستان و عبور از تمامی موانع که مقامات تاجیک ایجاد کرده بودند، سرانجام ائتلاف فراگیر اپوزیسیون تاجیک تحت عنوان «پیمان ملی تاجیکستان» (پمت) تأسیس شد.

این سازمان تازه تاسیس در نخستین جلسۀ مؤسسین خویش، اعضای شورا و نیز رهبر خود را انتخاب کرد. طبق آنچه در بیانیۀ مطبوعاتی این سازمان آمده است، محیی‌الدین کبیری در یک رأیگیری گشاده، با اکثریت‌ آرا، به عنوان رهبر «پمت» انتخاب شده است.

***

در این نوشتار، سعی می‌کنم به سه چهار پیام تأسیس این ائتلاف اشاره‌ بکنم:

1) نخستین پیام تأسیس پیمان این است که: پیمان، خود را در برابر استقلال تاجیکستان و اهدافی که بنیان‌گذاران استقلال در 27 سال قبل، در تظاهراتی در پایتخت کشور، پیش خود گذاشته بودند، مسئول می‌داند. و به سخن دیگر، پیمان در واقع ادامه‌‌دهندۀ راه همانهایی است که 27 سال پیش در مقابل پارلمان کشور تجمع نموده، خواستار استقلال تاجیکستان شدند و سرانجام به هدف خود نایل گردیدند. اما با روی کار آمدن «امامعلی رحمان» و حکومت کنونی، همۀ آن اهداف به فراموشی سپرده شد، و کسی که مخالف سرسخت استقلال کشور بود، امروز نه تنها دم از استقلال‌خواهی می‌زند، بلکه با بی‌شرمی خود را «پایه‌گذار» استقلال کشور هم عنوان می‌کند.

انتخاب تاریخ 9 سپتامبر برای اعلان تأسیس پیمان، دقیقاً به منظور رساندن همین پیام بوده است. در متن اعلامیۀ تأسیس پیمان آمده است: «ما، امروز، در بیست و هفتمین سالروز قبول اعلامیۀ استقلال تاجیکستان که با درخواست نیروهای اصلاحاتخواه در تظاهراتی در دوشنبه در مقابل بنای پارلمان صورت گرفته بود، با ادامه‌ مبارزۀ کسانی که برای استقلال تاجیکستان تلاش کرده‌اند، تمام نیروهای خود را متحد ساخته، پیمان ملی تاجیکستان را که روی آن برای همه باز است، تأسیس نمودیم

2) پیام دیگر تأسیس این ائتلاف آن است که: با وجود اینکه «امامعلی رحمان» گمان می‌کند دیگر همۀ موانع از سر راه تبدیل تاجیکستان به یک کشور سلطنتی برداشته شده و تاجیکستان برای او و خانواده‌اش خالی گردیده و هر غلطی که دلش بخواهد، در آن می‌کند، اما اپوزیسیون با اتحاد خود و با احساس مسئولیت در برابر کشور و جامعه و نسلهای آینده، می‌خواهد این پیام را به جامعه و مردم شریف تاجیکستان برساند که «رحمان» و دارو دسته‌اش اشتباه می‌کنند! فرزندان اصیل کشور هنوز نمرده‌اند که به او این اجازه را بدهند که بر خلاف روح قانون اساسی کشور، تاجیکستان را به کشوری پادشاهی تبدیل بدهد. او این آرزویش را به گور خواهد برد!

در اعلامیۀ تأسیس پیمان، این اهداف بسیار روشن بیان شده، از جمله:

«ضرورت اتحاد برای مقابله با سالها دیکتاتوری بی‌قانونی و بی‌عدالتی، ناکارامدی و کجرفتاریها که تاجیکستان را به یکی از چهار کشور فقیرترین دنیا تبدیل داده‌است…»

«غیرقابل قبول و غیرقانونی بودن تبدیل یافتن تاجیکستان به سلطنت خانوادگی…»

3) سومین پیام تأسیس پیمان این است که: بر خلاف تبلیغاتی که علیه اپوزیسیون راه انداخته شده است، اپوزیسیون پایبند به روح قانون اساسی کشور می‌باشد و تمام سعی و تلاش و مبارزه‌اش برای این است که این قانون عملاً در جامعه پیاده و اجرا گردد. البته، به استثنای تغییراتی که ظرف چند سال اخیر با خواهش «رحمان» به قانون وارد شده که قطعاً این تغییرات با روح این قانون در تضادند.

عمده‌ترین مشکلی که امروز گریبانگیر تاجیکستان عزیزمان می‌باشد، این پایبند نبودن مقامات به قانون اساسی است. مشکل آن است که قانون اساسی ما، تنها روی کاغذ مانده است. بنابر این است که پیمان، اهداف خود را در اعلامیۀ تأسیسش اینگونه بیان داشته است:

«ما، نمایندگان جامعۀ شهروندی، نهادهای اجتماعی و احزاب سیاسی که در ذیل، امضای خود را گذاشته‌ایم، به منظور:

– تطبیق ساختار دموکراتک، حقوق بنیاد و دنیوی در تاجیکستان؛

– ایجاد شرایط حقوقی و اقتصادی برابر برای رشد خانواده به عنوان اساس ثبات و شکوفایی کشور؛

– ساختن جامعۀ هماهنگ و مسئول، با وجود تنوع شهروندانش؛ جامعه‌ای که روح احترام متقابل، تحمل، کمک و برادری بین شهروندانش حکمفرماست؛ جامعه‌ای که ارزشهای والای انسانی افرادش را گرد هم میاورد، و در یک کلام، برای ایجاد زیربنای خانۀ مشترک همۀ ما که در آن، وحدت ملی واقعی حاکم باشد؛

– ایجاد و حفظ شرایط برای احیای حقوق هر شهروند؛ حق آزادی بیان، اندیشه، دین، گردهم آیی، حق حیات، شغل، رفت و آمد، حق دریافت خدمات مناسب طبی، آموزش، حق تأمین به منزل، حق انتخاب کردن و انتخاب شدن و دیگر حقوق اساسی انسان و شهروند؛

– ایجاد و حفظ شرایط برای برگزاری انتخابات آزاد و شفاف در همۀ سطوح، ایجاد یک اصل بی قید و شرط برای انتقال مسالمت‌آمیز و قانونی قدرت در مدت تعیین شده برای همگان؛

– انجام اصلاحات ریشه‌ای و همه‌جانبه جهت بنای یک کشور قوی و از نظر اقتصادی رشدیافته که سیاست دوستی و همکاری را، چه در رابطه‌های دوجانبه و چه در اشکال دیگر، برای منافع ملی پیش می‌برد؛ با توجه به اینکه همۀ ما آزاد تولد شده‌ایم، با استفاده از حق فطری خود در تأسیس سازمانها…» این پیمان را تأسیس کردیم.»

4) چهارمین پیام تأسیس این پیمان عبارت از این است که: اپوزیسیون تاجیک با وجود فعالیتی از نظر زمانی بسیار کوتاه در خارج از کشور به خصوص در اروپا، اما نشان داد که قادر است نیروهای پراکنده را به هم آورده، مبارزۀ خود را به صورت منسجم و برنامه‌‌ریزی شده ادامه‌ دهد.

تأسیس پیمان، کار چندان سهل و آسانی نبود، به خصوص با توجه به موانعی متعدد که مقامات امنیتی تاجیکستان در ظرف یک سال اخیر پیش راه تأسیس آن گذاشته بودند؛ از رخنه در صفوف اپوزیسیون و ایجاد اختلاف و دودستگی در بین آنها گرفته تا بردن چند تن از فعالان اپوزیسیون با روش و طرفندهای گوناگون به داخل کشور و تهیۀ برنامه‌های مختلف با شرکت ایشان و نشان دادن آن به مردم. اما خوشبختانه، اپوزیسیون با صبر و حوصله و برنامه‌‌ریزی دقیق، توانست از همۀ این موانع و سدها عبور کند.

البته، این بدان معنا نیست که مقامات تاجیکستان دیگر دست خواهند برداشت. هرگز! به نظر من، مانعه‌گذاریها و سنگ‌اندازیهای بزرگتر تازه شروع خواهند شد. یعنی، اگر تا زمان تأسیس، تلاش مقامات روانۀ عدم تأسیس ائتلاف بود – که خدا را شکر سعی اشان حاصلی نداشت – اما بعد از تأسیس، تمام سعی و کوشش خود را به خرج خواهند داد، تا پیمان به اهدافش نایل نشود.

مقامات هنوز از اینکه افرادی را در اروپا برای راه‌اندازی «اپوزیسیون در مقابل اپوزیسیون» (و یا «فراکسیون آلترناتیو» به گفتۀ جناب «محمدعلی رسول اف»، کارمند سابق سازمان اطلاعات تاجیکستان که اخیرا به مخالفین پیوست) بسیج بکنند و از طریق آنها مانعه ایجاد نمایند، ناامید نشده‌اند. هنوز حکومت افرادی را در خارج از کشور دارد که روی آنها حساب ویژه‌ای باز کرده است.

اینکه عده‌ای بلافاصله بعد از اعلان تأسیس پیمان، یکدفعه در شبکه‌های اجتماعی به بهانه‌های پوچ و واهی، علیه پیمان موضع بگیرند و سر و صدا راه بیندازند، نشان می‌دهد هنوز ماشین اختلاف‌انداز و تفرقه‌افکن حکومت در کار است.

البته، اپوزیسیون حواسسش جمع است و می‌داند از این موانع چگونه عبور نماید، همانطور که تا این زمان از موانع، سالم عبور کرده است.

به نظر اینجانب، یکی از مناسب ترین راه عبور از اینگونه موانع، توجه نکردن به آنهاست، همانطور که تا این لحظه اپوزیسیون با پیشه کردن همین روش و صبر در برابر اتهامات، توانسته است از بسیاری از مانعه‌های اینچنینی عبور کند. زیرا، هر مقدار که به این قبیل یاوه سرایی ها توجه کند و خود را به آنها اندرمان سازد، به همان مقدار از اهداف اساسی‌اش دورتر شده است. آدم عاقل وقتی با موانعی در سر راهش رو به رو می‌شود، از بالای آنها می‌پرد و به راهش ادامه‌ می‌دهد، نه اینکه پیاده شود و با درگیر ساختن خود با آنها، وقت پرقیمت خود را ضایع نماید. البته، این کار به صبر و حوصله و تحمل نیاز دارد.

انشاءالله سر فرصت باز دربارۀ پیمان ملی تاجیکستان خواهم نوشت.

Advertisements