سید یونس استروشنی

خبرگزاری دولتی «خاور»، مقاله‌ای را تحت عنوان «آیا شیعه شدن نهضتیان، صرف اتهام است؟..» به قلم «ناظم نور اف»، عضو برجسته آکادمی علوم جمهوری تاجیکستان، منتشر کرده است. این آقای «عضو برجسته آکادمی علوم» در این مقاله، مواردی را که به گمان او، «دلیل های قطعی دربارۀ مذهب شیعه را کاملا قبول کردن رهبران تهضت اسلامی» بوده است، ذکر کرده؛ یک مشت چرندیاتی که گذشته از مسخره بودن، نشان می‌دهد، چه افرادی به عنوان «عضو برجسته» در آکادمی علوم تاجیکستان مشغول به کارند!

در نوشتار حاضر، نمی خواهم در این خصوص بحث بکنم که اصولاً، طرح اینگونه مباحث در کشور ما – که طبق قانون اساسی، گرایش به این یا آن دین و مذهب آزاد است و برانگیختن هرگونه مسایل دینی و مذهبیِ جنجال برانگیز، جرم محسوب می‌شود – نقض صریح قانون اساسی به شمار می‌رود؛ که این بحث، خودش نیاز به یک مقالۀ جداگانه دارد و قانونشناسان عزیزمان باید این مسئله را از این زاویه بحث و بررسی نمایند و لازم است، پرونده‌ای درباره افرادی که این قبیل مباحث را طرح می‌کنند – و آغازگر آن هم، شخص امامعلی رحمان است؛ کسی که به اصطلاح، «ضامن اجرای قانون اساسی» شمرده می‌شود – تشکیل کنند، تا روزش که برسد، همۀ این افراد به خاطر برانگیختن این قبیل بحثها، طبق قانون مجازات شوند.

بلکه در این مقاله، فرض را بر این می‌گیرم که «شیعه شدن» جرم بوده است. خوب، با این فرض، باید ادله آوردۀ آکادمی علوم درست و صحیح باشند، که تنها در این صورت است که می‌توان گفت، فلانی به این دلیل یا آن دلیل، شیعه شده بوده است. حال، آیا ادله آوردۀ آقای «عضو برجسته» آکادمی علوم درستند؟

فعلاً، در این نوشتار، از میان تمام «دلیل»های عضو برجسته، فقط یک دلیل او را مورد بحث و بررسی قرار می‌دهیم. ایشان می‌گوید:

«در نهایت، باید قید شود که یک علامت خاص پیروی مذهب شیعه، (این) در انگشت دوم دست چپ، انداختن انگشتر با نگین سنگی کلان است. نگین این انگشتر شیعی، از سنگ سیاه و تیره‌رنگ می‌باشد. اگر عکس ها و نوارهای اکثر رهبران نهضت اسلامی را ببینید، آنها این رمز شیعه را رعایت می‌کنند. در انگشت ایشان قیام‌الدین، شمس‌الدین سعید اف، سعد‌الدین رستم، سید ابراهیم نظر، زبید الله رازق حتی دو یا سه عدد اینگونه انگشترهای نگین دار را می‌بینید…» (خبرگزاری خاور)

اینک، به نکات ذیل توجه بفرمایید:

1) اوّلاً، انگشتر گذاشتن در دستان، ربطی به شیعیان ندارد، اهل سنت نیز آن را جایز و بلکه بعضی از علمای اهل تسنن، مستحبش می‌شمارند. این اولاً.

2) و ثانیاً، طبق فتوای علمای مذهب شیعه، انگشتر نه بر دست چپ که باید بر دست راست گذاشته شود. یکی از مراجع تقلید معاصر شیعیان در پاسخ به این پرسش که «آیا گذاشتن انگشتر در دستان چپ مکروه است؟» می‌گوید: «از نشانه‌های مؤمن این است که انگشتر را در دستان راستش بگذارد.»

3) و ثالثاً، از قضا، نهادن انگشتر در دستان چپ، فتوای فقهای مذاهب اهل سنت است. در «رد المحتار» (یکی از مشهورترین کتب فقهی مذهب حنفی) می‌گوید:

«في يده اليسرى، وينبغي أن يكون في خنصرها دون سائر أصابعه، ودون اليمنی…»

«در دستان چپش: و سزاوار است انگشتر را در خنصر (انگشت کوچک) خود و نه در سایر انگشتان و نه در دست راستش، بنهد…» (5/230)

این است فتوای فقهای حنفی. و اما فتوای فقهای سایر مذاهب اهل سنت در این باب:

در «حاشیه العدوی علی کفایه الطالب» (کتاب فقهی مالکی ها) می‌گوید:

«الاختيار عند الجمهور منهم مالك التختم في اليسار على جهة الندب، وكان مالك يلبسه في يساره…»

«رأی برگزیده در نزد جمهور علما، از جمله امام مالک، این است که انگشتر در دستان چپ قرار داده شود بنا بر مستحب بودنش، و امام مالک انگشتر را در دستان چپ خود می‌نهاد…» (2/360)

الباجی در شرح موطأ مالک می‌گوید:

«أجمع أهل السنة على التختم في الشمال، وهو قول مالك، وأكره التختم في اليمين…»

«اهل سنت اجماع نموده‌اند بر اینکه انگشتر در دستان چپ قرار داده شود، و این است قول امام مالک، و مکروه است نهادن انگشتر در دستان راست…» (المنتقی، 7/256)

در «کشف القناع» (از کتب فقهی حنبلی ها) می‌گوید:

«ولبس الخاتم في خنصر يسارٍ أفضل من لبسه في خنصر اليمين…»

«و قرار دادن انگشتر در خنصر دست چپ، بهتر از گذاشتن آن در خنصر دست راست است…» (2/236)

از میان مذاهب چهارگانۀ اهل سنت، فقط این شافعی ها هستند که مثل شیعیان، قرار دادن انگشتر در دستان راست را، برتر و بهتر می‌شمارند. امام نووی می‌گوید:

«الصحيح المشهور أنه في اليمين أفضل؛ لأنه زينة، واليمين أشرف…»

«رأی صحیح مشهور این است که انگشتر باید در دستان راست نهاده شود؛ زیرا زینت است و دست راست شریفتر است…» (المجموع، 4/462)

سپس امام نووی به عنوان دلیل بر رأی خود، چند روایت را نقل می‌کند، از جمله از امام احمد از عبدالله بن جعفر (ره) این روایت را می‌آورد که:

«كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَخَتَّمُ فِي يَمِينِهِ»

«رسول خدا (ص) در دستان راست خود انگشتر می‌نهاد.» (3/265)

امام بخاری نیز در خصوص این روایت گفته است:

«وقال فيه الإمام البخاري: هذا أصح شيء روي عن النبي صلى الله عليه وسلم في هذا الباب…»

«این روایت صحیح ترین روایت در این باب است که از رسول خدا (ص) نقل شده…» (ص 1744 از تحقیق مؤسسۀ رسالت)

***

به هر صورت، اگر گزارش آقای «عضو برجسته» آکادمی علوم راست باشد – مبنی بر اینکه رهبران نهضت اسلامی در دستان چپ خود انگشتر نگیندار می‌گذاشته‌اند – خوب این نشان می‌دهد، اینان، به پیروی از فتوای فقهای مذهب حنفی، انگشتر را (که سنت حضرت پیامبر (ص) است) در دستان چپ خود می‌نهاده‌اند، نه بر دستان راست که دیدگاه شیعیان و شافعی هاست.

دست مریزاد جناب «عضو برجسته» آکادمی علوم تاجیکستان که با این مقاله و گزارش خود، ثابت کردی، امامعلی رحمان دروغ گفته بوده است!

Advertisements