سیدیونس استروشنی

یکی از ترفندهای حکومتهای خودکامه و دیکتاتور در برابر مخالفینشان وقتی از حذف آنها در عرصۀ سیاست عاجز گردند این است که در عرض آنها خودشان «اپوزیسیون» بسازند که در تاجیکستان ما به عنوان «کیسگی» معروف است. و با این شیوه، غالباً سه هدف عمده را دنبال کرده و می‌کنند:

1) اول اینکه نشان بدهند، خودکامه و دیکتاتور نبوده‌اند، بلکه «مخالف» هم داشته‌اند، که این البته بیشتر برای متقاعد کردن بیگانهاست، تا مردم خود؛

2) دیگر آنکه خلأ ناشی از نبودن اپوزیسیون واقعی در جامعه را پُر کنند؛ به این معنا که چون در هر جامعه‌ای وجود «صدای معترض» یک امر طبیعی است و از آن گریزی نیست، پس چه بهتر اگر توسط خودکامه مدیریت بشود. و مدیریت «صدای معترض» در جامعه از سوی خودکامه بدین صورت خواهد بود که این صداها به جای آنکه منجر به تشکیل اپوزیسیون واقعی، و یا اگر هست، مورد بهره‌برداری او قرار بگیرد، از طرف خود خودکامه و دیکتاتور و به دست «اپوزیسیون کیسگی» که فرمانش در دستان خود خودکامه است، کنترل و در جهتی حرکت کند که خودکامه می‌خواهد؛

3) هدف سوم و از همه مهم آنکه «اپوزیسیون کیسگی» غالباً و در بیشتر موارد، از سوی حکومت های خودکامه برای سرکوب اپوزیسیون واقعی و کاستن از پایگاه و جایگاه وی در جامعه تشکیل و به راه انداخته می‌شود. شما در هر کشوری که در آنها «اپوزیسیون کیسگی» به نوعی فعال است نگاه بیندازید، به وضوح مشاهده خواهید کرد که «اپوزیسیون کیسگی» بیش از اینکه نوک پیکان انتقادهایش حکومت و سیاست های آن را هدف قرار بگیرد، اپوزیسیون واقعی را هدف قرار گرفته است.

***

در تاجیکستان، به خصوص در 15 سال اخیر، حاکم و حکومت فعلی از همین ترفند برای کاستن از جایگاه و پایگاه اپوزیسیون واقعی در جامعه بهره جسته است. ابتدا یکی دو «حزب کیسگی» راه‌اندازی کرد و همچنین بعدها بعضی از احزاب سیاسی را که واقعاً اپوزیسیون بودند، با تعویض رهبران و کادر رهبری آن، عملاً به احزاب «کیسگی» تبدیل داد؛ حکومت این «احزاب» را در ابتدا و تا زمان قطع فعالیت نهضت اسلامی، بیشتر برای مدیریت «صدای معترض» به کار می‌برد.

اما اینَک، یعنی پس از قطع فعالیت نهضت اسلامی و «تروریستی» اعلان کردن آن، حکومت در ابتدا گمان می‌کرد، این حزب دیگر به تاریخ خواهد پیوست، اما دید چنین نشد، نهضت اسلامی با اینکه از نظر حکومت «غیررسمی» است، ولی در جامعه حضور دارد و فعال است و نمی‌توان به این آسانی او را حذف کرد، از اینرو، حکومت به تازگیها به این فکر افتاده است که باز به ساختن «اپوزیسیون» از داخل اپوزیسیون پناه آورد. یعنی، افرادی را از داخل اپوزیسیون بگمارد -یا به تهدید آنها و یا به طمع – تا به دست آنها به سرکوب اپوزیسیون بپردازد و به این راه، بخواهد از جایگاه و پایگاه او در جامعه کاسته باشد.

اما اینکه آیا موفق خواهد شد و به هدفش نایل خواهد آمد و یا نه، این را آینده نشان خواهد داد. راقم سطور انشاءالله در چند روز دیگر، در مقاله‌ای تحت عنوان «اپوزیسیون تاجیک در سال 2017؛ دستاوردها و ناکامی ها» راجع به این مطلب بیشتر بحث خواهم کرد.

Advertisements